Екінші той (той тарту) дегеніміз не: дәстүр мен ұйымдастыру нұсқаулығы

Қазақ тойларында «бір той болды» деп тынышталуға болмайды — дәстүр бойынша некелесу рәсімі бірнеше кезеңнен тұрады. Солардың ең маңыздыларының бірі — екінші той, немесе халық арасында «той тарту» деп аталатын мереке. Бұл дегеніміз не, неге өткізіледі және оны қалай ұйымдастыру керек — осы сұрақтарға толық жауап беретін нұсқаулық осы жерде.

---

Екінші той дегеніміз не?

Екінші той — үйлену тойынан кейін күйеу жігіт тарапының отбасы жас жұбайларды қарсы алып, өз қонақтарымен бірге өткізетін той мерекесі. Оны той тарту деп те атайды: «тарту» сөзі «ұсыну, сыйлау» мағынасын береді.

Кейбір отбасыларда бұл той сол аптада, кейде бір-екі апта кейін өтеді. Мақсат — күйеу жігіттің туыстары мен таныстарының жас отбасымен ресми танысуы, жаңа келінді өз ортасына қарсы алуы.

Той тарту мен бірінші тойдың айырмашылығы

| Параметр | Бірінші той (қалыңдық жағы) | Екінші той / той тарту |
|---|---|---|
| Ұйымдастырушы | Қалыңдық отбасы | Күйеу жігіт отбасы |
| Қонақтар | Қалыңдықтың туыстары, достары | Күйеу жігіттің туыстары, достары |
| Мерзімі | Той күні (мысалы, сенбі) | 1–2 апта кейін |
| Негізгі рәсім | Беташар, неке қию, шашу | Келін сәлемі, сыйлық тарту |

---

Той тартудың дәстүрлі мәні

Қазақ мәдениетінде жас келін күйеу жігіт үйіне келгенде оны «бейтаныс» ретінде емес, отбасының толыққанды мүшесі ретінде қарсы алу өте маңызды. Той тарту — осы ресми «қабылдаудың» белгісі.

Бұл тойда:

Ауыз тию — үлкендер жас жұбайларға бата береді;
Сыйлық тарту — күйеу жігіт жағының туыстары жас отбасыға сыйлық береді;
Келін сәлемі — жаңа келін күйеу жігіт отбасының ақсақалдарына, туыстарына сәлем береді және оларды таниды;
Тамыр жарыстыру — екі отбасы бір-бірімен жақсы қарым-қатынасты нығайтады.

Бұрынғы дәстүрде той тарту кейде үйде немесе ауылда өтетін. Қазір жастар тойхана жалдайды, бірақ ауқымы бірінші тойға қарағанда кішірек болуы мүмкін.

---

Той тартуға кімдер шақырылады?

Екінші той — той тарту — негізінен күйеу жігіт тарапының шақыруы. Тізімге кіретіндер:

1. Күйеу жігіттің жақын туыстары — ата-анасы, аға-інілері, апа-сіңлілері, нағашылары, жездесі, жеңгесі;
2. Алыс туыстары — немере аға-інілері, апа-сіңлілері;
3. Достары мен әріптестері — бірінші тойға шақырылмаған немесе қатыса алмаған адамдар;
4. Ата-ана жасының үлкендері — ауыл ақсақалдары, ата-ананың достары;
5. Қалыңдық отбасының өкілдері — ата-анасы, аға-інілері (кейде бірнеше адам ғана).

Тізім жасаудың бір тәжірибелі тәсілі — екі отбасы бірге отырып, кімді шақыру керегін алдын-ала талқылайды.

---

Той тарту қашан өткізіледі?

Уақытты таңдауда қатаң ереже жоқ, бірақ дәстүр бойынша:

Бір аптадан екі аптаға дейін бірінші тойдан кейін — ең кең тараған нұсқа;
Бір ай ішінде — егер отбасылар ұйымдастыруға уақыт керек болса;
Кейбір өңірлерде той тарту бірінші тоймен бір күні немесе ертеңінде өтеді.

Маңыздысы: той тарту некелесуден кейін жүреді, яғни жас жұбайлар ресми некеде болуы тиіс.

---

Той тарту бағдарламасы: кезектілік

Той тарту бағдарламасы жалпы тойдан айтарлықтай ерекшеленбейді, бірақ бірнеше өзіне тән рәсімдер бар:

1. Қонақтарды қарсы алу

Күйеу жігіт пен жас келін кіреберісте тұрып қонақтарды қарсы алады. Ата-аналар да қасында болуы мүмкін.

2. Ауыз тию (дастархан басы)

Үлкендер бата оқиды, жас отбасына игілік тілейді. Тамақ ішіліп, сыйластық білдіріледі.

3. Келін сәлемі

Келін сәлемі — той тартудың өзекті рәсімдерінің бірі. Жас келін күйеу жігіттің ата-анасы мен үлкен туыстарының алдына барып, бас иіп сәлем береді. Олар оны «тартумен» (сыйлықпен) қарсы алады.

4. Тамада сөздері мен ойын-сауық

Тамада жас жұбайларға, олардың ата-аналарына тілек айтып, бағдарламаны жүргізеді. Ойын-сауық: ән, би, конкурс.

5. Сыйлық тарту

Отбасы мүшелері жас жұбайларға сыйлық тапсырады. Дәстүрлі сыйлықтар: ақша, ыдыс-аяқ, төсек жабдықтары, зергерлік бұйымдар.

6. Қоштасу сөздері

Тойдың соңында ата-аналар тілек айтады, жас отбасы барлық қонаққа алғыс білдіреді.

---

Той тарту ұйымдастыру: нені ескеру керек?

Бюджетті жоспарлаңыз

Бірінші тойға қарағанда екінші той жиі кішірек болады. Орташа шығын:

Тойхана жалдау — қонақтар санына байланысты;
Тамақ — 3 000–8 000 теңге/адам (бюджет пен тойхана деңгейіне байланысты);
Тамада мен музыка — 100 000–300 000 теңге;
Безендіру — 50 000–200 000 теңге;
Сыйлық — жастардың тізімі бойынша.

Шақырту жіберіңіз

Екінші тойға шақыру — «той тарту шақыруы» немесе «той тарту шақырту» деп аталады. Қазір ыңғайлы болу үшін цифрлық шақырту кеңінен қолданылады. Toi.com.kz сайтынан арнайы той тарту шақыруын жасап, WhatsApp немесе мессенджерлер арқылы жіберуге болады — жылдам, сылдырлатпай, стильді.

Рәсімдерді алдын-ала жоспарлаңыз

Бірінші тойда барлығы «белгілі» болса, екінші тойда күйеу жігіт отбасы үшін кейбір рәсімдер жаңалық болуы мүмкін. Отбасының ақсақалдарымен алдын-ала сөйлесіп, «келін сәлемі» кімдерге берілетінін, кімдер «тарту» жасайтынын келісіп алыңыз.

---

Аймақтық ерекшеліктер

Қазақстанның әр өңірінде той тарту дәстүрі өз ерекшелігімен өтеді:

Оңтүстік Қазақстан — той тарту кең ауқымды, бірінші тоймен бірдей немесе ірірек болуы мүмкін;
Батыс Қазақстан — «той тарту» кейде «олжалы той» деп аталады, аға-інілер де сыйлық тапсырады;
Солтүстік пен Шығыс Қазақстан — кейде тойхана жалдамай, үйде өткізіледі;
Алматы, Астана — заманауи форматта, бірінші тойдың жалғасындай өтеді.

---

Жиі қойылатын сұрақтар

Екінші той міндетті ме?
Дәстүр бойынша — иә, бірақ заманауи отбасылар кейде оны «символдық» форматта немесе үйде өткізеді.

Қалыңдық жағы екінші тойға шақырыла ма?
Иә, жақын туыстар (ата-ана, аға-ініі) міндетті түрде шақырылады. Олар «бірінші той иесі» болғанымен, екінші тойда да қатысады.

Той тарту мен «ас» бір нәрсе ме?
Жоқ. «Ас» — қайтыс болған адамды еске алу мерекесі. «Той тарту» — үйлену тойымен байланысты жаңа отбасын қарсы алу мерекесі.

---

Қорытынды

Екінші той — той тарту — жаңа отбасының шынайы мерекесі. Ол жас жұбайларды күйеу жігіт жағының отбасы мен достарымен жақындастырып, дәстүрді сақтайды. Бірінші тойға дайындалғандай, екінші тойды да мұқият жоспарлап, қонақтарға ұмытылмас той шақыруын жіберу керек.

Toi.com.kz сайтында той тарту үшін арнайы стильдегі цифрлық шақырту үлгілерін жасауға болады — тойдың тақырыбы мен тіліне сай (қазақша немесе орысша). Қонақтарыңызды дұрыс және уақтылы хабардар ету — сәтті тойдың бірінші қадамы!

👉 Toi.com.kz сайтында той тарту шақыруын жасаңыз

---