Тұсау кесу рәсімі қалай өтеді: кезеңдері, дәстүрі мен ұйымдастыру кеңестері

Тұсау кесу рәсімі қалай өтеді: кезеңдері, дәстүрі мен ұйымдастыру кеңестері

Тұсау кесу рәсімі — қазақ дәстүрінде баланың алғаш аяқтанғанын белгілейтін ең маңызды рәсімдердің бірі. Бұл рәсім арқылы баланың алдағы жолы тегіс болсын, өмір жолында кедергілер болмасын деген тілек білдіріледі. Заманауи отбасылар тұсау кесу рәсімін ауқымды тойдың бөлігі ретінде де, жабық отбасылық кеш ретінде де өткізеді.

Бұл мақалада тұсау кесу рәсімі қалай өтетінін, дайындыққа не кіретінін, жіп туралы дәстүрлер мен тойды ұйымдастырудың практикалық кеңестерін толық жинадық.

---

Тұсау кесудің тарихи мәні

Тұсау кесу рәсімі ежелден бала тәрбиесінің рәсімдік жүйесіне енген. «Тұсау» деген сөз бала аяқтарын байлауда қолданылатын жіпті білдіреді, ал «кесу» — оны кесу әрекетін. Символ тұрғысынан алғанда: баланың аяқтарынан кедергіні алып тастау — яғни болашаққа еркін жол ашу.

Дәстүр бойынша тұсаудың үш негізгі түрі болған:

Заманауи рәсімде көбінесе ала жіп немесе ою-өрнекпен безендірілген арнайы тұсаулық жіп қолданылады. Кейбір отбасылар жіпті өздері тоқиды, басқалары дайын нұсқа сатып алады.

---

Тұсау кесу рәсімінің кезеңдері

#### 1. Дайындық кезеңі

Тұсау кесу рәсімін ұйымдастыру бірнеше аптадан бастауы керек. Дайындыққа мыналар кіреді:

#### 2. Рәсімнің басталуы

Тұсау кесу рәсімі барлық қонақтар жиналған соң басталады. Үлкендер баланы ортаға шығарады. Баланың аяқтарына ала жіп немесе тұсаулық байланады. Жіп тым қатты байланбайды — ол тек рәсімдік мән үшін қажет. Маңызды деталь: жіп баланың екі аяғын алдыңғы жақтан шарпып байлауы керек, бірақ жүруіне кедергі болмайтындай шамамен болады.

#### 3. Бата беру

Жіп байланған соң отбасының үлкен адамдары немесе шақырылған қария бата беріп, дұға оқиды. Батаның мазмұны:

Бата беру кезінде барлық қонақтар тыныш тұрады. Бұл сәт тұсау кесу рәсімінің ең салтанатты бөлігі болып саналады.

#### 4. Тұсауды кесу — рәсімнің негізгі сәті

Бата аяқталған соң тұсауды кесуге таңдалған адам алдыға шығады. Ол қайшымен немесе пышақпен жіпті кеседі. Бала жіп кесілген сәттен бастап еркін жүре алады.

Дәстүр бойынша тұсауды кесуші адам жіпті кескен соң баланың алдына жылдам басады — бұл «бақытты аяқтың» баламен бірге жүруі деп түсіндіріледі. Яғни тұсауды кесуші жай тұрмайды, ол баланың жолын ашушы ретінде алға шығады.

#### 5. Рәсімнен кейінгі сәт

Тұсау кесілгеннен кейін бала ортада жүреді, қонақтар қол соғып, тілек айтады. Бұл рәсімнің ең жылы атмосферасы болатын бөлігі. Фотограф болса, осы кезде негізгі суреттер мен видео жазылады. Одан кейін рәсімнің дастарқан бөлігі басталады: ас беру, сыйлық алу, тілек айту.

---

Тұсауды кім кеседі: дұрыс адамды таңдаудың маңызы

Тұсауды кесетін адамды таңдау — ата-аналар жиі сұрайтын тақырып. Дәстүрлі талаптар:

1. Тез, белсенді адам. Аяқтары тез, жүрісі ашық адам тұсауды кессе, бала да сол жолмен жүреді деп сенілген.
2. Отбасынан сыйлы адам. Тұсауды кесетін адамның ниеті таза, отбасының ықпалды мүшесі болуы маңызды.
3. Сау, саламатты ересек. Аурулық немесе созылмалы шаршаулық белгісі жоқ адам таңдалады.

Заманауи отбасылар бұл таңдауды біршама жеңілдетеді. Атасы немесе әжесі ең сыйлы адам болса — бірінші таңдаулы. Егер жасы үлкен болса немесе денсаулығы ескерілетін болса, отбасының жас та, белсенді де туысы таңдалады.

---

Рәсімге арналған жіп: қандай болу керек

Тұсаулық жіпке қатаң талаптар жоқ — бұл отбасының еркіне қалады. Практикалық кеңестер:

Жіптің ұзындығы баланың аяқтарын байлап, кесілетіндей шамада болуы керек. Тым қысқа болса — рәсімдік сәт ыңғайсыз болады, тым ұзын болса — жүру кезінде бала шатасуы мүмкін.

---

Тұсаукесер тойын қалай ұйымдастыру керек

Тұсаукесер той тек рәсімнен тұрмайды — ол отбасылық қуаныш.

Той форматын таңдаңыз:

Шақырту жіберіңіз. Тұсаукесер тойға шақыртуды тойдан 2-3 апта бұрын жіберген дұрыс. Онлайн шақыртуда рәсім уақытын, мекенжайды және баланың аты-жөнін нақты жазыңыз. Тұсау кесу рәсімінің басталу уақытын бөлек атап өтіңіз — қонақтар осы сәтте қатысқысы келеді.

Фотограф немесе видеограф жалдаңыз. Тұсау кесу рәсімі өмірде бір рет болады. Осы сәтті жоғары сапалы суреттермен сақтап қалу маңызды. Фотограф рәсімнің кем дегенде 30 минут бұрын келіп, орынды танысуы тиіс.

Баланы дайындаңыз. Рәсім кезінде бала тойыңқы және демалған болуы маңызды. Тым шаршаған немесе аш болса, рәсімдік сәт қиынға соғады. Баланы рәсімнен бір сағат бұрын ұйықтатып, тойыңқы жасап алыңыз.

---

Рәсімнен кейін: дастарқан мен сыйлықтар

Рәсімнен кейін дастарқан басында отбасы мен қонақтар жиналады. Тілектер айтылады, сыйлықтар беріледі. Тұсаукесерге арналған дәстүрлі сыйлықтар:

Кейбір отбасылар кесілген тұсаулық жіпті отбасылық жәдігер ретінде сақтайды. Бұл баланың алғашқы қадамының символы болып қала береді.

---

Қысқаша нұсқаулық

Тұсау кесу рәсімін өткізу үшін:

1. Баланың алғаш тұрақты қадам жасаған кезін күтіңіз (9-14 ай аралығы).
2. Тұсауды кесетін адамды таңдаңыз — тез, белсенді, отбасының сыйлы мүшесі.
3. Жіпті дайындаңыз — ала жіп немесе арнайы тұсаулық.
4. Қонақтарды шақырыңыз, форматты таңдаңыз.
5. Рәсімді жоспарлаңыз: бата беру, тұсауды кесу, жылы атмосфера.
6. Фотограф жалдаңыз — бұл сәт бір рет болады.

Тұсаукесер тойыңызды онлайн шақырту арқылы ұйымдастыру үшін toi.com.kz/tusaukeser сайтына кіріңіз — тұсаукесер санатындағы дайын үлгілер қонақтарыңызға тойыңызды тез жеткізуге көмектеседі.

---